Ένα απλό μήνυμα μπορεί να δηλώνει κάτι πολύ παραπάνω από αυτό που απλά φαίνεται, σύμφωνα με την ψυχολογία.

Έχετε ποτέ στείλει ένα σύντομο μήνυμα και διαπιστώσατε ότι η απάντηση που λάβατε ήταν διαφορετική από αυτή που περιμένατε; Συχνά, δεν έχει σημασία μόνο τι λέμε, αλλά και πώς το γράφουμε. Μία απλή τελεία ή ένα μόνο θαυμαστικό μπορεί να αλλάξει εντελώς την ερμηνεία ενός μηνύματος.

Ο ψυχολόγος Luis Guillén, ο οποίος μελετά εδώ και χρόνια τον τρόπο με τον οποίο η ψηφιακή επικοινωνία αλλάζει τις κοινωνικές και συναισθηματικές μας νόρμες, εξηγεί στο ισπανικό Hola: «Στο τσατ, η τελεία στο τέλος ενός σύντομου μηνύματος συχνά γίνεται αντιληπτή ως ψυχρή, απομακρυσμένη ή ακόμη και κοφτή απάντηση».

Ένα απλό «εντάξει.» δεν μεταφέρει το ίδιο μήνυμα με ένα «εντάξει». Ψυχολογικά, η τελεία δεν διαβάζεται μόνο ως ορθογραφικό σημάδι, αλλά ως μια πρακτική ένδειξη. Με λίγα λόγια, σηματοδοτεί κλείσιμο, απόσταση και σε ορισμένες περιπτώσεις, έλλειψη συναισθηματικής δέσμευσης ή αποδοκιμασία.

Ο ψυχολόγος εξηγεί: «Στην άμεση επικοινωνία μέσω μηνυμάτων, περιμένουμε συνέχεια, οικειότητα και ροή. Η τελεία διακόπτει αυτή την προσδοκία, γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι την ερμηνεύουν ως παθητική ένδειξη θυμού ή ψυχρότητας, ακόμη κι αν δεν υπάρχει τέτοια πρόθεση».

Το πλαίσιο αλλάζει τα πάντα

Αυτό το φαινόμενο, δεν ισχύει για όλους και δεν αποτελεί κανόνα. Σε επίσημα πλαίσια, όπως τα επαγγελματικά e-mails ή τα μηνύματα εργασίας, η τελεία εκτελεί τον παραδοσιακό της ρόλο, που δεν είναι άλλος από το να κλείνει σωστά μια πρόταση. Σε αυτούς τους χώρους, δεν προκαλεί αρνητικά συναισθήματα. Αντίθετα, συνδέεται με σοβαρότητα, σαφήνεια και επαγγελματισμό.

Με άλλα λόγια, δεν είναι το ίδιο το σημείο που μεταφέρει ψυχρότητα ή ζεστασιά, αλλά το κανάλι και οι κοινωνικοί κανόνες που σχετίζονται με αυτό. Στο WhatsApp και σε άλλες εφαρμογές για συνομιλία γράφουμε «σαν να μιλάμε», γι’ αυτό και εφαρμόζουμε τις συναισθηματικές προσδοκίες της προφορικής συνομιλίας.

Το θαυμαστικό ως ένδειξη οικειότητας

Αντίθετα, ένα θαυμαστικό στο τέλος ενός μηνύματος («ευχαριστώ!» ή «τέλεια!») συνήθως ερμηνεύεται ως έκφραση ενθουσιασμού, φιλικότητας ή συναισθηματικής εμπλοκής που προσθέτει ένα συναισθηματικό επίπεδο που μαλακώνει το μήνυμα και ενισχύει το κοινωνικό δεσμό.

Όμως και εδώ υπάρχουν κοινωνικοί κανόνες λιγότερο εμφανείς. Διάφορες μελέτες δείχνουν ότι, κατά μέσο όρο, οι γυναίκες χρησιμοποιούν περισσότερα θαυμαστικά από τους άνδρες. Ο ψυχολόγος διευκρινίζει, ότι αυτό δεν αποτελεί απόλυτο κανόνα, αλλά αντικατοπτρίζει πολιτισμικές προσδοκίες. Για παράδειγμα, εξηγεί πως όταν κάποιος αποκλίνει από αυτό το πρότυπο, μπορεί να θεωρηθεί «πολύ ψυχρός» ή «πολύ εκδηλωτικός», ανάλογα με την περίπτωση.

Νέοι, τελεία και συναισθηματική απόσταση

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο προέρχεται από κοινωνιογλωσσολογικές μελέτες για τη χρήση του WhatsApp ανάμεσα σε νέους στη Γερμανία. Σε αυτό το πλαίσιο, η τελεία χρησιμοποιείται σπάνια. Οι έφηβοι, όχι μόνο την αποφεύγουν, αλλά είναι και πλήρως συνειδητοποιημένοι για την κοινωνική της σημασία, καθώς τη συνδέουν με τους ενήλικες, τους καθηγητές, τους κανόνες και τις πιο επίσημες περιστάσεις.

Εδώ, εισάγεται ένας βασικός όρος της κοινωνιογλωσσολογίας που ονομάζεται enregisterment. Αναφέρεται στη διαδικασία, με την οποία ένας τρόπος ομιλίας ή γραφής συνδέεται κοινωνικά με έναν τύπο ανθρώπου, με την ηλικία ή το πλαίσιο. Στο γερμανικό WhatsApp των νέων, η τελεία έχει «καταγραφεί» πολιτισμικά ως ένδειξη επικοινωνιακής απόστασης και τυπικότητας, ενώ η χρήση της δεν είναι κάποιο ορθογραφικό λάθος, αλλά μια συνειδητή επιλογή με κοινωνικό νόημα.

Ο τρόπος που γράφουμε κάτι δείχνει

Για τον Luis Guillén, όλα αυτά δείχνουν, ότι η ψηφιακή γραφή δεν είναι ουδέτερη: «Κάθε σημείο στίξης, κάθε παράλειψη και κάθε γραφική επιλογή υποδηλώνει κάτι για τη στάση μας, τη σχέση μας με τον άλλον και την κοινωνική μας ταυτότητα».

Γι’ αυτό, πολλοί νέοι επιλέγουν να παραλείπουν την τελεία και προτιμούν emojis, αλλαγές γραμμής ή θαυμαστικά για να εκφράσουν τον τόνο και το συναίσθημα. Αυτό που πρέπει να λάβουμε υπόψη είναι, ότι στην ψηφιακή εποχή, η στίξη μιλάει κι αυτή, και μάλιστα πολύ.

Διαβάστε περισσότερα στο bovary.gr