Υπάρχουν άνθρωποι που μπαίνουν στο ασανσέρ, κοιτούν ευθεία μπροστά και περιμένουν σιωπηλοί μέχρι να φτάσουν στον όροφό τους. Άλλοι, αντίθετα, χαμογελούν διακριτικά και λένε ένα απλό «γεια» μόλις μπουν. Είναι μια κίνηση που διαρκεί μόλις ένα δευτερόλεπτο, αλλά λέει πολύ περισσότερα απ’ όσα φαίνεται, σύμφωνα με την Ψυχολογία.
Γιατί, παρότι μπορεί να μοιάζει απλώς με θέμα ευγένειας, η ψυχολογία εξηγεί ότι πίσω από αυτό το μικρό χαιρετισμό κρύβονται συγκεκριμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας, ένας ιδιαίτερος τρόπος σχέσης με τους άλλους και ακόμη και μια συγκεκριμένη αντίληψη για τον κόσμο.
Η ψυχόλογος Αγγελική Κωλέττη, MSc εξηγεί ότι όσοι χαιρετούν αυθόρμητα σε καθημερινές, απλές καταστάσεις μοιράζονται συχνά ένα πολύ συγκεκριμένο ψυχολογικό προφίλ.
Μπορεί να φαίνεται ασήμαντη κίνηση, όμως από ψυχολογική σκοπιά έχει ιδιαίτερο νόημα. Σύμφωνα με την ψυχολόγο, οι άνθρωποι που χαιρετούν δείχνουν συνήθως μεγαλύτερη κοινωνική άνεση και μικρότερη αίσθηση απειλής στα καθημερινά περιβάλλοντα.
«Ο χαιρετισμός είναι μια ελάχιστη πράξη που λέει: “υπάρχεις, σε αναγνωρίζω, δεν υπάρχει κίνδυνος”. Μιλά για έναν άνθρωπο που δεν βρίσκεται σε συνεχή άμυνα», εξηγεί η ειδικός. Με άλλα λόγια, πρόκειται για άτομα που δεν νιώθουν την ανάγκη να υψώνουν συνεχώς τείχη ούτε να προστατεύονται από κάθε αλληλεπίδραση με αγνώστους.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι εξωστρεφείς ή ιδιαίτερα κοινωνικοί. Πολλοί εσωστρεφείς άνθρωποι χαιρετούν επίσης συστηματικά. Αυτό που συνήθως υπάρχει είναι μια πιο χαλαρή στάση απέναντι στην καθημερινή ανθρώπινη επαφή.
Αν και κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός, η ψυχολόγος εξηγεί ότι όσοι έχουν αυτή τη μικρή συνήθεια συχνά μοιράζονται τρία βασικά ψυχολογικά χαρακτηριστικά.
Το πρώτο είναι η ευγένεια και η καλοσύνη, γιατί ο χαιρετισμός σημαίνει ότι δίνεις προσοχή στο κοινωνικό κλίμα, ακόμη κι αν διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα. Είναι ένας τρόπος να αναγνωρίσεις τον άλλον και να κάνεις την αλληλεπίδραση πιο ευχάριστη.
Το δεύτερο είναι μια βασική αίσθηση ασφάλειας. Οι άνθρωποι που χαιρετούν στο ασανσέρ δεν αντιλαμβάνονται τη σύντομη επαφή με αγνώστους ως κάτι άβολο ή απειλητικό. Ένα «γεια» δεν αποτελεί εισβολή στον προσωπικό τους χώρο, αλλά μια φυσιολογική μορφή συνύπαρξης στην καθημερινότητα.
Και το τρίτο χαρακτηριστικό σχετίζεται με την προκοινωνική συμπεριφορά (περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα ενεργειών όπως η βοήθεια, το μοίρασμα, η παρηγοριά και η συνεργασία). Δηλαδή, τείνουν να κάνουν μικρές πράξεις που ενισχύουν τη σύνδεση και την ευημερία των άλλων.
«Οι μικρές χειρονομίες αποτελούν μέρος του αυτόματου τρόπου τους να βρίσκονται στον κόσμο», εξηγεί η ψυχολόγος. Ένα σχόλιο για τον καιρό όσο περιμένουμε το ασανσέρ, ένα χαμόγελο στην είσοδο της πολυκατοικίας ή ένα απλό «καλημέρα» σε έναν γείτονα. Μικρές αλληλεπιδράσεις που διαρκούν λίγα δευτερόλεπτα αλλά μπορούν να αλλάξουν ολόκληρο το συναισθηματικό τόνο μιας ημέρας.
Σύμφωνα με την Αγγελική Κωλέττη, επειδή ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ον από τη φύση του. «Αυτά τα μικροσκοπικά δευτερόλεπτα σύνδεσης μειώνουν το αίσθημα απομόνωσης. Ο χαιρετισμός δεν είναι μόνο ευγένεια, μας θυμίζει επίσης ότι δεν είμαστε μόνοι», τονίζει.
Και παρότι συχνά δεν του δίνουμε σημασία, ο εγκέφαλός μας τη δίνει. Το να νιώθεις ότι σε αναγνωρίζουν, έστω για λίγα δευτερόλεπτα, δημιουργεί μια αίσθηση του «ανήκειν» που έχει μεγάλη ψυχολογική αξία.
Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι ο χαιρετισμός είναι απλώς θέμα ευγένειας. Ωστόσο, η ψυχολογική έρευνα εδώ και χρόνια δείχνει ότι αυτές οι μικρές κοινωνικές επαφές έχουν επίδραση στην ευεξία μας.
Σύμφωνα με την ειδικό, οι σύντομες και θετικές αλληλεπιδράσεις βοηθούν στη μείωση του κοινωνικού στρες, αυξάνουν το αίσθημα ασφάλειας στους κοινόχρηστους χώρους και βελτιώνουν τη διάθεση τόσο εκείνου που χαιρετά όσο και εκείνου που δέχεται τον χαιρετισμό.
Και παρότι μοιάζουν ασήμαντα, αυτά τα μικρά γεγονότα χτίζουν κάτι πολύ σημαντικό: μια αίσθηση κοινότητας. Είναι εκείνοι οι καθημερινοί δεσμοί που κάνουν ορισμένα περιβάλλοντα να φαίνονται πιο φιλικά, πιο ανθρώπινα και λιγότερο απρόσωπα. Συχνά δεν θυμόμαστε την ίδια τη στιγμή, αλλά θυμόμαστε πώς μας έκανε να αισθανθούμε.
Από την άλλη πλευρά, το να μην χαιρετά κανείς δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι αγενής ή αντικοινωνικός. Η ψυχολόγος εξηγεί ότι πίσω από αυτή τη συμπεριφορά μπορεί να υπάρχουν διαφορετικοί λόγοι.
Ένας από αυτούς είναι η εσωστρέφεια. Υπάρχουν άνθρωποι που νιώθουν ανασφάλεια στις αυθόρμητες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Ακόμη και ένας απλός χαιρετισμός μπορεί να τους προκαλέσει άγχος για το τι θα πουν μετά ή πώς θα συνεχιστεί η επαφή.
Επίσης, παίζει ρόλο η εσωστρέφεια. «Για πολλούς εσωστρεφείς, το ασανσέρ είναι μια στιγμή ηρεμίας, όχι μια στιγμή κοινωνικής αλληλεπίδρασης», εξηγεί η ψυχολόγος. Δεν απορρίπτουν την ανθρώπινη επαφή, απλώς διαχειρίζονται την κοινωνική τους ενέργεια διαφορετικά.
Και υπάρχει και ένας τρίτος παράγοντας: η συνήθεια. Πολλές συμπεριφορές μαθαίνονται απλώς παρατηρώντας το περιβάλλον γύρω μας.
Πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη ότι δεν είναι το ίδιο να ζεις σε ένα μικρό χωριό με το να ζεις σε μια μεγάλη πόλη. Υπάρχουν μέρη όπου ο χαιρετισμός είναι κοινωνικός κανόνας και άλλα όπου η απόσταση θεωρείται πιο φυσιολογική.
Η ψυχολόγος θυμίζει ότι σε πολλά χωριά το να μην χαιρετήσεις θα φαινόταν παράξενο, ενώ σε μια μεγάλη πόλη μπορεί να ισχύει το αντίθετο. «Το πλαίσιο καθορίζει τι είναι κατάλληλο», σημειώνει.
Επίσης, επηρεάζουν παράγοντες όπως το μέγεθος του χώρου και ο αριθμός των ατόμων. Ένα μικρό, ήσυχο ασανσέρ δημιουργεί διαφορετική δυναμική από ένα γεμάτο ασανσέρ σε ώρα αιχμής. Άρα πολλές φορές δεν πρόκειται για προσωπικότητα, αλλά για προσαρμογή στο περιβάλλον.
Ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο είναι ότι αυτή η μικρή κίνηση, στην οποία συχνά δεν δίνουμε σημασία, μπορεί πραγματικά να επηρεάσει τους άλλους. Όλοι έχουμε περάσει μέρες που νιώθουμε αόρατοι, κουρασμένοι ή αποσυνδεδεμένοι από τους γύρω μας. Και σε τέτοιες στιγμές, μια ευγενική χειρονομία μπορεί να βοηθήσει.
«Όποιος δέχεται έναν απρόσμενο χαιρετισμό νιώθει λίγο πιο ορατός, λίγο λιγότερο αόρατος», εξηγεί η Αγγελική Κωλέττη.
Και το ενδιαφέρον είναι ότι το όφελος δεν είναι μόνο για τον αποδέκτη. «Όποιος χαιρετά ενεργοποιεί επίσης το δικό του κύκλωμα ευεξίας, δημιουργώντας μια στιγμή σύνδεσης, όσο μικρή κι αν είναι», προσθέτει.
Γι’ αυτό και η ψυχολόγος καταλήγει με μια σκέψη: αν χαιρετάς στο ασανσέρ, πιθανότατα δεν είσαι απλώς ένας ευγενικός άνθρωπος. Μπορεί να είσαι κάποιος με καλή κοινωνική υγεία, μεγαλύτερη άνεση προς τους άλλους και έναν τρόπο ύπαρξης λιγότερο αμυντικό.
Και αν δεν το κάνεις, δεν υπάρχει πρόβλημα. Αλλά ίσως αξίζει να το δοκιμάσεις κάποια στιγμή. Γιατί μερικές φορές οι πιο μικρές πράξεις είναι αυτές που κάνουν την καθημερινότητα λίγο πιο ανθρώπινη.