Έχεις καλή σχέση με τη μητέρα σου; Είχες μια υγιή παιδική ηλικία;

Νιώθεις ότι υπάρχουν άλυτα ζητήματα ή συναισθήματα που ξεκινούν από εκείνη την περίοδο της ζωής σου; Δυσκολεύεσαι να αγαπήσεις τον εαυτό σου ή να συνδεθείς ουσιαστικά με άλλους ανθρώπους; Ίσως να μεγάλωσες με μια τοξική μητέρα.

"Οι τοξικές μητέρες μπορούν να αφήσουν βαθύ και μακροχρόνιο αποτύπωμα στην ψυχική υγεία και την ευημερία των παιδιών τους, οδηγώντας συχνά σε αναπτυξιακό τραύμα που συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή. Η αναγνώριση των σημαδιών μιας τοξικής μητέρας είναι σημαντική για να κατανοήσει κάποιος τη ρίζα των συναισθηματικών και ψυχολογικών δυσκολιών του και να αναζητήσει την κατάλληλη υποστήριξη για θεραπεία και αποκατάσταση." λέει ο
ψυχολόγος - ψυχοθεραπευτής Πάτροκλος Παπαδάκης.

Ποια είναι τα σημάδια εκείνα που δείχνουν ότι μεγάλωσες με μια τοξική μητέρα;

1. Χρησιμοποιούσε απειλές για να σε κρατά υπάκουη

Οι τοξικές μητέρες δεν περιμένουν αγάπη από τα παιδιά τους, περιμένουν υπακοή. Και για εκείνες, η υπακοή ισοδυναμεί με αγάπη.

Πιστεύουν ότι ένα παιδί που ακολουθεί τους κανόνες είναι «καλό παιδί» και άρα αξίζει την αγάπη της μητέρας του. Έτσι χρησιμοποιούν απειλές για να ελέγχουν και να κρατούν το παιδί φοβισμένο και εξαρτημένο.

«Αν δεν κάνεις αυτό που λέω, η πόρτα είναι ανοιχτή, φύγε!»

«Αν παντρευτείς αυτόν/ήν, θα με καταστρέψεις και δεν θα με ξαναδείς ποτέ!»

«Αν με αφήσεις, θα σε αποκληρώσω!»

«Η λεκτική και συναισθηματική κακοποίηση μπορεί να είναι εξίσου καταστροφική με τη σωματική, οδηγώντας σε χαμηλή αυτοεκτίμηση, αυτοαμφισβήτηση και αρνητική εικόνα εαυτού » εξηγεί ο ψυχολόγος.

2. Σε συνέκρινε συνεχώς με άλλους

«Γιατί δεν μπορείς να είσαι σαν τη Μαρία; Κοίτα πόσο όμορφα ζωγραφίζει!»

Από μικρή ηλικία, η μητέρα σου σε έκανε να νιώθεις ότι δεν ήσουν αρκετά καλή, ότι πάντα υπήρχε κάποιο άλλο παιδί πιο έξυπνο, πιο ταλαντούχο ή πιο άξιο από εσένα. Έτσι έμαθες πως για να κερδίσεις την προσοχή και την αποδοχή της, έπρεπε συνεχώς να ανταγωνίζεσαι τους άλλους και να αποδεικνύεις την αξία σου.

3. Σε τιμωρούσε σωματικά

Ίσως να θεωρούσε «φυσιολογικό» να σου δώσει ένα χαστούκι, να σε τραβήξει βίαια ή να σε χτυπήσει όταν έκανες λάθος. Κάθε φορά που συνέβαινε αυτό, ένιωθες περισσότερο φόβο και λιγότερη εμπιστοσύνη απέναντί της. Ο φόβος και η αγάπη δεν μπορούν να συνυπάρξουν. Και η εμπιστοσύνη χάνεται εύκολα.

4. Δεν εξέφραζε αγάπη

Η μητέρα σου μπορεί να πίστευε ότι η τρυφερότητα είναι αδυναμία. Δεν σου έλεγε «σ’ αγαπώ», δεν σε αγκάλιαζε, δεν σου έδειχνε στοργή. Αυτό μπορεί να εκδηλωνόταν με φυσική απουσία, ασυνεπή φροντίδα ή έλλειψη ζεστασιάς, τρυφερότητας και ουσιαστικής σύνδεσης.

Ίσως θεωρούσε πως έτσι θα σε «δυνάμωνε» για να αντέξεις έναν δύσκολο κόσμο.Όμως ένα παιδί δεν μεγαλώνει δυνατό χωρίς αγάπη, μεγαλώνει συναισθηματικά πεινασμένο.

«Η παραμέληση διαταράσσει την ανάπτυξη ασφαλούς συναισθηματικού δεσμού και μπορεί να οδηγήσει σε δυσκολίες εμπιστοσύνης, οικειότητας και αυτοεκτίμησης στην ενήλικη ζωή» λέει ο Πάτροκλος Παπαδάκης.

5. Σε έκανε να νιώθεις άχρηστος/η

Ό,τι κι αν έκανες, ποτέ δεν ήταν αρκετό. Αντί να σε ενθαρρύνει να εξελιχθείς και να μάθεις μέσα από τα λάθη σου, σε έκανε να πιστεύεις ότι δεν είσαι ικανός/ή για τίποτα. Όσο κι αν προσπαθούσες, πάντα υπήρχε κριτική, ειρωνεία ή απόρριψη.

«Αυτό οδηγεί σε δυσκολίες με την αυτοεκτίμηση, τα προσωπικά όρια και την ανεξαρτησία» λέει ο ψυχολόγος.

6. Χρησιμοποιούσε ενοχές και ντροπή για να σε ελέγχει

«Από τότε που έφυγες από το σπίτι, είμαι μόνη μου.»

«Δεν με παίρνεις ποτέ τηλέφωνο. Δεν σε νοιάζω;»

«Θυσίασα τα πάντα για σένα και αυτή είναι η ευγνωμοσύνη σου;»

Σου ακούγονται γνωστά; Οι τοξικές μητέρες συχνά χρησιμοποιούν την ενοχή για να κρατούν το παιδί συναισθηματικά δεμένο και ελεγχόμενο, ακόμα κι όταν έχει πια μεγαλώσει.

«Αυτή η μορφή ψυχολογικής χειραγώγησης είναι ιδιαίτερα καταστροφική, γιατί μαθαίνει το παιδί να μην εμπιστεύεται τις ίδιες του τις αντιλήψεις και το ένστικτό του, επηρεάζοντας αργότερα τις σχέσεις και τις αποφάσεις του» εξηγεί ο Πάτροκλος Παπαδάκης.

7. Έβαζε τις δικές της επιθυμίες πάνω από τις δικές σου

Ακολούθησες ποτέ μια καριέρα που εκείνη διάλεξε για εσένα, παρόλο που εσύ τη μισούσες; Ίσως να μη σε ρώτησε ποτέ πραγματικά τι θέλεις από τη ζωή σου. Ή ακόμα κι αν σε ρώτησε, να αγνόησε την απάντησή σου επειδή «ήξερε καλύτερα». Για εκείνη, ίσως ήταν πιο σημαντικό πώς φαινόσουν προς τα έξω παρά το αν ήσουν πραγματικά ευτυχισμένη.

8. Σε έκανε να πιστεύεις ότι χωρίς εκείνη δεν μπορείς να τα καταφέρεις

Παρόλο που είσαι ενήλικας πλέον, συνεχίζει να σου φέρεται σαν μικρό παιδί. Δεν αντέχει να σε βλέπει ανεξάρτητη, υπεύθυνη ή αυτόνομη. Συχνά υπονομεύει την αυτοπεποίθησή σου ώστε να νιώθεις ότι πάντα θα τη χρειάζεσαι.

«Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε δυσκολία έκφρασης προσωπικών αναγκών, φόβο εγκατάλειψης και δυσκολία δημιουργίας υγιών σχέσεων ως ενήλικας» υποστηρίζει ο ψυχολόγος.

9. Σε κάνει να νιώθεις ότι δεν ξέρεις τίποτα

Οι γονείς πράγματι γνωρίζουν περισσότερα όταν τα παιδιά τους είναι μικρά. Όμως αυτό αλλάζει όταν τα παιδιά ενηλικιώνονται. Μια τοξική μητέρα μπορεί να απολαμβάνει τόσο πολύ το αίσθημα ανωτερότητας, ώστε συνεχίζει να σε μειώνει ακόμα και ως ενήλικα για να αισθάνεται εκείνη ανώτερη.

«Αυτές οι συμπεριφορές συχνά πηγάζουν από άλυτα προσωπικά προβλήματα, όπως ζήλια, ανταγωνισμός ή φόβος εγκατάλειψης, και μπορεί να αφήσουν το παιδί να παλεύει ως ενήλικας με αυτοαμφισβήτηση, σύνδρομο απατεώνα και φόβο επιτυχίας» εξηγεί ο ψυχολόγος.

10 Είχε συνεχώς συναισθηματική αστάθεια και απρόβλεπτη συμπεριφορά

Ένα ακόμη σημάδι τοξικής μητέρας είναι η συναισθηματική αστάθεια, που δημιουργεί ένα χαοτικό και ανασφαλές οικογενειακό περιβάλλον. Η διάθεσή της μπορεί να αλλάζει απότομα: τη μία στιγμή να ξεσπά με θυμό και την άλλη να αποσύρεται παθητικά ή ψυχρά.

«Το παιδί ζει συνεχώς σε επιφυλακή, προσπαθώντας να προβλέψει τις αντιδράσεις της. Αυτό το χρόνιο στρες μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου και να συμβάλει στην εμφάνιση άγχους, κατάθλιψης ή τραυματικών διαταραχών» αναφέρει ο ειδικός.

Τι κάνει μια μητέρα τοξική;

Υπάρχουν πολλοί λόγοι πίσω από μια τοξική συμπεριφορά. Ίσως η μητέρα σου να επαναλαμβάνει πρότυπα που έζησε και η ίδια όταν ήταν παιδί. Συμπεριφέρεται όπως της συμπεριφέρθηκαν οι δικοί της γονείς. Δυστυχώς, πολλές φορές δεν διαθέτει την απαραίτητη αυτογνωσία, γνώση ή διάθεση για να αλλάξει αυτές τις δυσλειτουργικές συμπεριφορές. Συχνά δεν αντιλαμβάνεται πόσο βαθιά πληγώνει την ψυχική υγεία του παιδιού της. Και ίσως να λέει ακόμα: «Και σε μένα τα ίδια έκαναν οι γονείς μου και μια χαρά βγήκα.»

Πώς να απελευθερωθείς από την επιρροή μιας τοξικής μητέρας

Η αναγνώριση των σημαδιών είναι το πρώτο σημαντικό βήμα για τη θεραπεία. Εξίσου σημαντικό όμως είναι να μάθει κάποιος πώς να σπάσει τα μοτίβα δυσλειτουργίας και να ξαναχτίσει την αυτονομία και την ψυχική του ισορροπία.

Θέσε υγιή όρια

Μάθε να λες «όχι», να εκφράζεις τις ανάγκες σου και να περιορίζεις την επαφή όταν χρειάζεται.

Φρόντισε τον εαυτό σου με κατανόηση

Ασχολήσου με δραστηριότητες που ενισχύουν τη σωματική, συναισθηματική και ψυχική σου υγεία και μάθε να μιλάς στον εαυτό σου με καλοσύνη.

Αναζήτησε υποστηρικτικές σχέσεις

Ένα υποστηρικτικό περιβάλλον, φίλοι, ομάδες ή θεραπεία μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στη διαδικασία επούλωσης.

Χτίσε τη δική σου ταυτότητα

Εξερεύνησε τι πραγματικά θέλεις, ποιες είναι οι αξίες και οι στόχοι σου και πάρε αποφάσεις που εκφράζουν τον αληθινό σου εαυτό.

Δούλεψε τη συγχώρεση και την αποδέσμευση

Η συγχώρεση δεν σημαίνει δικαιολόγηση. Σημαίνει να απελευθερωθείς από το βάρος του παρελθόντος ώστε να μπορέσεις να προχωρήσεις.

Ζήτησε επαγγελματική βοήθεια

Ένας ψυχολόγος μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά στην επεξεργασία των εμπειριών και στην ανάπτυξη νέων, υγιών τρόπων αντιμετώπισης. Με τη σωστή υποστήριξη, είναι δυνατό να μετατρέψεις τις πληγές σου σε δύναμη, τον πόνο σε γνώση και την ιστορία σου σε μια ιστορία θεραπείας και ελπίδας. Δεν χρειάζεται να περάσεις αυτή τη διαδρομή μόνη σου. Υπάρχει βοήθεια και υποστήριξη.

Διαβάστε περισσότερα στο bovary.gr