Σε ηλικία 56 ετών έφυγε από τη ζωή στο Παρίσι η Μαρζάν Σατραπί, συγγραφέας του «Περσέπολις», μια από τις σημαντικότερες φωνές της ιρανικής διασποράς και της σύγχρονης graphic novel αφήγησης.

Η είδηση του θανάτου της Γαλλοϊρανής συγγραφέα προκάλεσε παγκόσμια συγκίνηση, καθώς υπήρξε από μια από τις πιο διάσημες προσωπικότητες των γραμμάτων του Ιράν, μέσα από το έργο της, τον κινηματογράφο και τη δημόσια στάση της υπέρ της ελευθερίας έκφρασης και των δικαιωμάτων των γυναικών.

Σύμφωνα με κοντινά της πρόσωπα, έφυγε από τη ζωή «από θλίψη» λίγο περισσότερο από έναν χρόνο μετά τον θάνατο του συζύγου της Ματίας Ρίπα, παραγωγού και σεναριογράφου, με τον οποίο υπήρξε και στενή καλλιτεχνική συνεργάτιδα.

Ποια ήταν η Μαρζάν Σατραπί, δημιουργός του «Περσέπολις»

Η Μαρζάν Σατραπί γεννήθηκε στο Ραστ του Ιράν στις 22 Νοεμβρίου 1969 και εγκαταστάθηκε στη Γαλλία το 1994, αποκτώντας γαλλική υπηκοότητα το 2006.

Το έργο της συνδέθηκε βαθιά με την εμπειρία της εξορίας, την πολιτική καταπίεση και την καθημερινότητα στο μεταεπαναστατικό Ιράν, ενώ η ίδια υπήρξε έντονα επικριτική απέναντι στο θεοκρατικό καθεστώς της χώρας της.

Το «Περσέπολις» υπήρξε το έργο που την καθιέρωσε διεθνώς. Μέσα από μια αυτοβιογραφική αφήγηση σε μορφή graphic novel, η Σατραπί περιέγραψε τα παιδικά της χρόνια στην Τεχεράνη, την εμπειρία της επανάστασης του 1979 και την περίοδο αυξανόμενων περιορισμών που οδήγησαν τους γονείς της να τη στείλουν στην Ευρώπη.

Το βιβλίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο σε ταινία κινουμένων σχεδίων που η ίδια συνσκηνοθέτησε, η οποία προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Καννών και βραβεύτηκε, ενώ έφτασε μέχρι και τις υποψηφιότητες των Όσκαρ, φέρνοντας τη δημιουργία της σε ακόμη ευρύτερο διεθνές κοινό.

Στο έργο της, η Σατραπί δεν στόχευε μόνο στην αφήγηση μιας προσωπικής ιστορίας αλλά και στην αποδόμηση στερεοτύπων για το Ιράν. Το «Περσέπολις» παρουσίασε την πολυπλοκότητα μιας κοινωνίας που συχνά απεικονίζεται μονοδιάστατα στη Δύση.

Η Μαρζάν Σατραπί μιλώντας στον βρετανικό Guardian είχε τονίσει την επιστροφή της στο σχέδιο και τη συναισθηματική ένταση που αυτό της προκαλούσε. «Όταν άρχισα να ξανασχεδιάζω, απεικονίζοντας τη βία που ασκούν οι Φρουροί της Επανάστασης στο Ιράν, ένιωθα σωματικό πόνο. Πάθαινα κράμπες στα δάχτυλα όταν έπρεπε να τους σχεδιάσω», είχε πει χαρακτηριστικά.

Σε άλλη στιγμή της ίδιας συνέντευξης είχε αναφερθεί στην εξέλιξη της δικής της φωνής μέσα στον χρόνο λέγοντας «Το μικρό κορίτσι στο Περσέπολις έχει μεγαλώσει».

Για τις κινητοποιήσεις στο Ιράν και το κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» είχε δηλώσει: «Το αποκαλώ επανάσταση» και είχε προσθέσει: «νομίζω ότι είναι η πρώτη πραγματικά φεμινιστική επανάσταση...και υποστηρίζεται από άνδρες».

Η ίδια είχε επιμείνει και στη σημασία της ελπίδας λέγοντας «νομίζω ότι είναι σημαντικό να παραμένει κανείς αισιόδοξος».

Πέρα από το «Περσέπολις», η Σατραπί εργάστηκε στον κινηματογράφο, σκηνοθετώντας ταινίες όπως το «Κοτόπουλο με δαμάσκηνα», τη μαύρη κωμωδία «The Voices» και τη βιογραφική ταινία «Radioactive» για τη Μαρία Κιουρί.

Παρέμεινε ενεργή πολιτικά, υποστηρίζοντας δημόσια το κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί το 2022, ενώ υπήρξε από τις πιο ηχηρές διεθνείς φωνές υπέρ των διαδηλώσεων και των δικαιωμάτων των Ιρανών γυναικών.

Τα τελευταία χρόνια είχε επίσης απορρίψει τιμητικές διακρίσεις από το γαλλικό κράτος, επικαλούμενη τη στάση του απέναντι στο Ιράν και τους περιορισμούς που επηρεάζουν εξόριστους και αντιφρονούντες.

Η κληρονομιά της Σατραπί συνδέεται με μια τέχνη που επιδίωξε να δώσει ανθρώπινο πρόσωπο σε μια χώρα που συχνά παρουσιάζεται μέσα από πολιτικά στερεότυπα. Το έργο της παραμένει σημείο αναφοράς για την παγκόσμια κουλτούρα των graphic novels και για τη σύγχρονη πολιτική αφήγηση.

Διαβάστε περισσότερα στο bovary.gr