Το 2021 αποθεώσαμε την Ευλαμπία Ρέβη όταν λύγισε μπροστά στην κάμερα. Σήμερα πολλοί καταδικάζουν τη Μαρία Σιαμπάνου για ένα αμήχανο γέλιο. Δύο διαφορετικές στιγμές που δείχνουν πόσο εύκολα αποθεώνουμε ή καταδικάζουμε έναν άνθρωπο στα social media.

Μερικά δευτερόλεπτα ήταν αρκετά.

Η δημοσιογράφος του OPEN Μαρία Σιαμπάνου βρισκόταν σε ζωντανή σύνδεση από το πύρινο μέτωπο στη Δυτική Αττική, όταν, λίγο πριν συνεχίσει την περιγραφή της κατάστασης, γέλασε. Η στιγμή αναπαράχθηκε στα social media και μέσα σε ελάχιστο χρόνο έπαψε να είναι απλώς ένα αμήχανο στιγμιότυπο μιας ζωντανής μετάδοσης. Έγινε απόδειξη χαρακτήρα.

Για κάποιους, το γέλιο ήταν αρκετό για να αποδείξει έλλειψη ενσυναίσθησης, επαγγελματισμού ή ακόμη και στοιχειώδους σεβασμού απέναντι στους ανθρώπους που έβλεπαν τις περιουσίες τους να απειλούνται από τις φλόγες. Για άλλους, ήταν μια αντίδραση ενός εξαντλημένου ανθρώπου, έπειτα από ώρες δουλειάς μέσα στον καπνό, στην ένταση και στην πίεση της ζωντανής μετάδοσης.

Και κάπως έτσι στήθηκαν, όπως συνήθως συμβαίνει, τα δύο στρατόπεδα.

Από τη μία, εκείνοι που έσπευσαν να καταδικάσουν τη δημοσιογράφο. Από την άλλη, εκείνοι που προσπάθησαν να εξηγήσουν ότι οι άνθρωποι, όταν βρίσκονται σε συνθήκες μεγάλης πίεσης, δεν αντιδρούν πάντοτε με τον αναμενόμενο τρόπο. Το γέλιο ήταν πράγματι ατυχές, αλλά μια στιγμή δεν αρκεί για να κρίνουμε έναν άνθρωπο. Κι όμως, αυτό ακριβώς συνέβη, και μάλιστα με μεγάλη ευκολία. Γιατί στα social media η απόσταση από την κριτική μέχρι τη δημόσια διαπόμπευση είναι τρομακτικά μικρή.

Δεν σχολιάζουμε πλέον μια συμπεριφορά. Αποφασίζουμε ποιος είναι ο άλλος. Δεν λέμε «αυτό που έκανε ήταν άστοχο». Λέμε «είναι αναίσθητη». Δεν εξετάζουμε τις συνθήκες, την κόπωση, το άγχος ή όσα μπορεί να συνέβησαν πριν ανοίξει η κάμερα. Παίρνουμε ένα απόσπασμα λίγων δευτερολέπτων και το μετατρέπουμε σε ηθική ταυτότητα.

Κι όμως, πριν από πέντε χρόνια, πάλι στη διάρκεια καταστροφικών πυρκαγιών και πάλι μέσα από τη συχνότητα του OPEN, είχαμε αντιδράσει εντελώς διαφορετικά απέναντι σε μια άλλη αυθόρμητη στιγμή.

Ήταν Αύγουστος του 2021, στην Αυγαριά της Εύβοιας. Η δημοσιογράφος Ευλαμπία Ρέβη συνομιλούσε με έναν ηλικιωμένο κάτοικο που, παρά τα αναπνευστικά του προβλήματα, δεν ήθελε να εγκαταλείψει το σπίτι του. Εκείνη τον ρωτούσε γιατί δεν έφευγε, προσπαθούσε να βρει μια μάσκα για να τον προστατεύσει και του πρότεινε να τον πάρουν μαζί τους. «Πού να πάω; Δεν φοβάμαι για μένα, φοβάμαι για το σπίτι μου», της απάντησε εκείνος.

Ο ηλικιωμένος ξέσπασε σε κλάματα. Μαζί του λύγισε και η δημοσιογράφος.

Την επόμενη ημέρα, σχεδόν ολόκληρη η χώρα μιλούσε για την Ευλαμπία Ρέβη. Τα social media την αποθέωναν. Τα δάκρυά της θεωρήθηκαν απόδειξη ανθρωπιάς, ευαισθησίας και ουσιαστικής δημοσιογραφίας. Η εικόνα της έγινε σύμβολο ενός επαγγελματία που δεν παραμένει ψυχρός παρατηρητής μπροστά στον ανθρώπινο πόνο. Και δικαίως πολλοί συγκινήθηκαν.

Η σύγκριση των δύο περιστατικών δεν μειώνει τη συγκινητική στάση της Ευλαμπίας Ρέβη ούτε δικαιολογεί την ατυχή αντίδραση της Μαρίας Σιαμπάνου. Δείχνει, όμως, πόσο εύκολα αποθεώνουμε ή καταδικάζουμε έναν άνθρωπο με βάση μια μόνο στιγμή.

Τα δάκρυα αντιμετωπίστηκαν ως το «σωστό» συναίσθημα και επιβραβεύτηκαν. Το γέλιο ως το «λάθος» και καταδικάστηκε.

Σπάνια αναρωτιόμαστε τι μπορεί να κρύβεται πίσω από μια αυθόρμητη αντίδραση. Το νευρικό γέλιο, για παράδειγμα, δεν εκφράζει πάντοτε χαρά ή διασκέδαση. Μπορεί να εμφανιστεί σε στιγμές αμηχανίας, έντασης ή μεγάλης πίεσης.

Ο Γενικός Διευθυντής Ειδήσεων του OPEN, Χρήστος Παναγιωτόπουλος, ζήτησε κατανόηση για τη Μαρία Σιαμπάνου, επικαλούμενος την καταπόνηση, την αϋπνία, την αγωνία και το άγχος που μπορεί να οδηγήσουν έναν άνθρωπο σε μια αντίδραση ξένη προς το βάρος της περίστασης.

Τη στήριξή του εξέφρασε και το Πανελλήνιο Σωματείο Πυροσβεστών - Δασοκομάντος, τα μέλη του οποίου επισήμαναν ότι γνωρίζουν τη δημοσιογράφο από την παρουσία της στα πύρινα μέτωπα, μέσα στον καπνό και στις φλόγες, να προσπαθεί να μεταφέρει με αξιοπιστία την πραγματική εικόνα.

Υπάρχει, ωστόσο, κάτι ακόμη που αξίζει να παρατηρήσουμε. Στην προσπάθεια υπεράσπισής της, η Μαρία Σιαμπάνου χαρακτηρίστηκε «ένα νέο, σεμνό, ικανό και εργατικό κορίτσι». Η πρόθεση ήταν ασφαλώς προστατευτική. Η διατύπωση, όμως, θυμίζει πόσο συχνά ακόμη και η υπεράσπιση μιας γυναίκας περνά μέσα από την πιστοποίηση της σεμνότητας και του «καλού χαρακτήρα» της.

Η Μαρία Σιαμπάνου δεν χρειάζεται να είναι «καλό κορίτσι» για να μην κατασπαραχθεί δημοσίως. Είναι μια επαγγελματίας δημοσιογράφος που είχε μια ατυχή στιγμή. Μπορούμε να σχολιάσουμε αυτή τη στιγμή χωρίς να την εξευτελίσουμε, όπως μπορούμε να αναγνωρίσουμε ένα λάθος χωρίς να ζητήσουμε την ηθική εξόντωση εκείνου που το έκανε. Ίσως, μάλιστα, το φύλο να μην είναι αδιάφορο. Οι γυναίκες που εμφανίζονται στην τηλεόραση δεν κρίνονται μόνο για τις πληροφορίες που μεταφέρουν. Κρίνονται για το ύφος, τη φωνή, το πρόσωπο, το χαμόγελο, τα δάκρυα, τα ρούχα και τον τρόπο με τον οποίο εκφράζουν ή δεν εκφράζουν τη συγκίνησή τους.

Σε κάθε περίπτωση, οι δύο στιγμές δεν είναι ίδιες και δεν χρειάζεται να τις εξισώσουμε. Μας θυμίζουν, όμως, κάτι απλό. Οι άνθρωποι δεν αντιδρούν πάντα όπως περιμένουμε και λίγα δευτερόλεπτα μπροστά σε μια κάμερα δεν αρκούν για να μας δείξουν ποιοι πραγματικά είναι.

Διαβάστε περισσότερα στο bovary.gr