Σύμφωνα με μία μελέτη του Χάρβαρντ σχετικά με την ευτυχία, το να αναβάλλει κανείς τις υποχρεώσεις του μπορεί να επηρεάσει την ψυχική μας υγεία.

Το να αφήνετε για αύριο εκείνο το ενοχλητικό email. Το να αναβάλλετε μια εκκρεμή συζήτηση. Το να καθυστερείτε μια εργασία που ξέρετε ότι θα σας πάρει μόνο λίγα λεπτά. Εκ πρώτης όψεως, αυτές οι συμπεριφορές φαίνονται καθημερινές, ίσως και αθώες. Ωστόσο, όλο και περισσότεροι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αναβλητικότητα δεν επηρεάζει μόνο την παραγωγικότητα, αλλά και την ψυχική υγεία και την αίσθηση της ευεξίας μας.

Η ανακούφιση είναι δυστυχώς στιγμιαία

Όταν αποφεύγετε κάτι που σας προκαλεί δυσφορία, νιώθετε μια μικρή συναισθηματική ανακούφιση. Το πρόβλημα είναι ότι η εργασία παραμένει εκεί, καταλαμβάνοντας πνευματικό χώρο. Δεν επιλύεται, απλώς μετατίθεται. Αυτή η αρχική ανακούφιση μπορεί να γίνει μια σιωπηλή παγίδα. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής του Χάρβαρντ και ερευνητής της ευτυχίας, Άρθουρ Μπρουκς, η καθυστέρηση των σημαντικών πραγμάτων έχει πολύ υψηλότερο συναισθηματικό κόστος από όσο νομίζουμε. Στο βιβλίο του «The Happiness Files», εξηγεί ότι η αναβολή των απαραίτητων ευθυνών συσσωρεύει δουλειά και σχεδόν πάντα βλάπτει την ψυχική μας κατάσταση.

Αυτή η ιδέα συνδέεται με τη μακροχρόνια έρευνα του Χάρβαρντ για την ανάπτυξη των ενηλίκων, η οποία καταλήγει στο ότι η ποιότητα των σχέσεών μας είναι ο καθοριστικός παράγοντας για την ευτυχία. Όμως, υπάρχουν και άλλοι πυλώνες, όπως η αισιοδοξία, η ανθεκτικότητα, η ευγνωμοσύνη και η αποφυγή της αναβλητικότητας, η οποία θεωρείται ένας τρόπος να διαχειριζόμαστε (ή να αποφεύγουμε) όσα μας δυσκολεύουν.

Γιατί αναβάλλουμε;

Η ψυχολόγος Άνα Ασένσιο, εξηγεί ότι η αναβλητικότητα είναι απατηλή για τον εγκέφαλό μας: «Όταν αναβάλλουμε μια δυσάρεστη εργασία, νιώθουμε άμεση ανακούφιση, σαν να φεύγει ένα βάρος από πάνω μας. Αυτή η ανακούφιση είναι πραγματική γιατί μειώνει στιγμιαία το στρες, αλλά είναι βραχυπρόθεσμη».

Ο εγκέφαλος μαθαίνει γρήγορα ότι «αν αποφύγεις κάτι, νιώθεις καλύτερα». Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Δηλαδή, αποφεύγουμε κάτι, νιώθουμε ανακούφιση και μετά συνεχίζουμε να αποφεύγουμε κι άλλα πράγματα για να ξανανιώσουμε το ίδιο.

Οι συνέπειες στην ψυχική υγεία

Αυτός ο κύκλος μας φθείρει περισσότερο από όσο νομίζουμε. Σύμφωνα με την ψυχολόγο, με την πάροδο του χρόνου εμφανίζεται το αντίθετο από αυτό που επιδιώκαμε. Δηλαδή, περισσότερο άγχος, αίσθημα πνευματικής επιβάρυνσης, ενοχές και ένας καταστροφικός εσωτερικός διάλογος που πλήττει την αυτοεκτίμησή μας. Ζούμε δηλαδή σε μια κατάσταση «μόνιμης εκκρεμότητας», που δημιουργεί έναν συνεχή θόρυβο στο μυαλό μας.

Αντίθετα, όταν αντιμετωπίζουμε αυτό που αποφεύγουμε, η αλλαγή είναι θεαματική: «Όταν κάνεις αυτό που απέφευγες, ο εγκέφαλος παύει να βρίσκεται σε κατάσταση συναγερμού. Μειώνεται αυτή η επανάληψη των σκέψεων και εμφανίζεται μια βαθιά αίσθηση ελαφρότητας και ικανοποίησης», αναφέρει η ψυχολόγος. Επιπλέον, ενισχύεται η αυτο-αποτελεσματικότητα , η αίσθηση δηλαδή ότι «τα καταφέρνω», η οποία αφήνει το αποτύπωμά της στον εγκέφαλο.

Περισσότερος έλεγχος, λιγότερο άγχος

Στην πραγματικότητα, το θέμα δεν είναι μόνο η παραγωγικότητα, αλλά η αίσθηση του ελέγχου. Κάθε φορά που αντιμετωπίζουμε κάτι αντί να το αποφύγουμε, ενεργοποιούμε κυκλώματα ανταμοιβής στον εγκέφαλο. Το να νιώθεις ότι έχεις τον έλεγχο της ζωής σου βελτιώνει τη διάθεση και μειώνει το στρες. Η αναβλητικότητα, συχνά, δεν είναι τεμπελιά, αλλά φόβος, κούραση ή έλλειψη σαφήνειας.

Οκ, και τώρα πώς βγαίνουμε από αυτό το κύκλο

Δεν χρειάζεται να τα κάνετε όλα τέλεια, ούτε να αποβάλλετε εντελώς την αναβλητικότητα από πάνω σας, έτσι μαγικά. Η ειδικός προτείνει:

1. Μικρά βήματα: Μην σκέφτεστε «πρέπει να τα κάνω όλα», αλλά «θα ξεκινήσω για πέντε λεπτά». Ο εγκέφαλος δέχεται πιο εύκολα κάτι μικρό παρά κάτι τεράστιο.
2. Η κανόνας των λίγων λεπτών: Αν κάτι παίρνει λίγο χρόνο, όπως το να απαντήσετε σε ένα email, κάντε το αμέσως αντί να το οργανώνετε.
3. Μην περιμένετε να έχετε όρεξη: Η έμπνευση και η διάθεση έρχονται συχνά αφού ξεκινήσουμε τη δράση. Η αποφασιστικότητα είναι πιο σημαντική από το συναίσθημα της στιγμής.
4. Να είστε ευγενικοί με τον εαυτό σας: Η υπερβολική αυτοκριτική τροφοδοτεί την αναβλητικότητα. Η αυτοσυμπάθεια βοηθά να σπάσει ο κύκλος της ενοχής.

Δεν πειράζει να αναβάλλετε κάτι μερικές φορές. Το σημαντικό είναι να μην αφήσετε αυτή τη στιγμή ανακούφισης να γίνει ένα μόνιμο βάρος που σας στερεί την ηρεμία. Όπως καταλήγει η ψυχολόγος: «Όταν καταλάβετε πώς λειτουργείτε και αντιμετωπίζετε τις υποχρεώσεις σας με περισσότερη αγάπη και μικρά βήματα, θα έχετε περισσότερη σαφήνεια και ευεξία στη ζωή σας».

Διαβάστε περισσότερα στο bovary.gr