Αν ανεβαίνετε στη ζυγαριά το βράδυ και βλέπετε ένα ή δύο κιλά παραπάνω, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Το βάρος μας μεταβάλλεται φυσιολογικά μέσα στη διάρκεια της ημέρας, καθώς επηρεάζεται από την τροφή και τα υγρά που έχουμε καταναλώσει, αλλά και από την κατακράτηση υγρών.
Για τους περισσότερους ανθρώπους, η διαφορά ανάμεσα στο πρωινό και το βραδινό βάρος κυμαίνεται από 0,5 έως 1,5 κιλό, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη, χωρίς αυτό να σημαίνει αύξηση του σωματικού λίπους. Γι' αυτό και οι ειδικοί συνιστούν να ζυγιζόμαστε πάντα το πρωί, μετά την επίσκεψη στην τουαλέτα και πριν από το πρωινό, ώστε η μέτρηση να είναι όσο το δυνατόν πιο αξιόπιστη.
Ειδικότερα, «το βάρος παρουσιάζει διακυμάνσεις μέσα στην ημέρα ανάλογα με το τι τρώτε ή πίνετε, αν έχετε ασκηθεί και αν έχετε πάει στην τουαλέτα για ούρηση ή αποβολή άχρηστων ουσιών», εξηγεί στο αμερικανικό House Digest η διατροφολόγος Λίσσι Λακάτος.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους η ζυγαριά ανεβοκατεβαίνει, ακόμη και όταν ακολουθείται σταθερά το ίδιο πρόγραμμα διατροφής και άσκησης. Η κατανόηση αυτών των αλλαγών βοηθά να αξιολογείται η πρόοδος με πιο ρεαλιστικό τρόπο.
Όταν κάποιος προσπαθεί να χάσει βάρος, είναι συχνό να θέλει να ελέγχει την πρόοδό του ακόμη και πολλές φορές την ημέρα. Ωστόσο, οι συχνές μετρήσεις μπορεί να δημιουργούν άγχος και να δίνουν λανθασμένη εικόνα, καθώς το σώμα μεταβάλλεται συνεχώς.
Η ζυγαριά δεν δείχνει μόνο λίπος. Καταγράφει επίσης νερό, τροφή που βρίσκεται στο πεπτικό σύστημα, αλλαγές στους μυς και άλλες προσωρινές μεταβολές.
Αν παρατηρείτε ότι το βάρος σας είναι μεγαλύτερο το βράδυ, αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό. Συνήθως το πρωί η ένδειξη είναι χαμηλότερη, επειδή το σώμα χάνει υγρά μέσω της αναπνοής και του ιδρώτα κατά τη διάρκεια του ύπνου, χωρίς να λαμβάνει νέα υγρά.
«Οι περισσότεροι από εμάς ξυπνάμε λίγο αφυδατωμένοι, επομένως η απώλεια υγρών σημαίνει μικρότερο βάρος στη ζυγαριά», αναφέρει η Τάμι Λακάτος Σέιμς.
Η κατανάλωση νερού μετά το ξύπνημα βοηθά στην αναπλήρωση των υγρών που χάθηκαν και συμβάλλει στη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου, του πεπτικού συστήματος και στη διατήρηση της ενέργειας μέσα στην ημέρα.
Η απώλεια ή η αύξηση γλυκογόνου, μιας μορφής γλυκόζης που αποθηκεύεται στο ήπαρ και στους μυς, αποτελεί ακόμη έναν λόγο για τις βραχυπρόθεσμες αλλαγές στο βάρος.
Το γλυκογόνο αποθηκεύεται μαζί με νερό. Όταν το σώμα χρησιμοποιεί αυτή την πηγή ενέργειας, χάνει μαζί και μέρος των υγρών που τη συνοδεύουν.
«Όταν τρώτε υδατάνθρακες, αποθηκεύονται στους μυς ως γλυκογόνο, γνωστό και ως ενέργεια των μυών», λέει η Λίσσι Λακάτος. «Αν ακολουθήσετε μια διατροφή χαμηλή σε υδατάνθρακες, θα χάσετε γρήγορα γλυκογόνο και βάρος στη ζυγαριά, επειδή μεγάλο μέρος της απώλειας αφορά νερό».
Το γλυκογόνο μπορεί επίσης να μειωθεί μετά από έντονη άσκηση ή παρατεταμένη νηστεία. Αντίθετα, όταν κάποιος καταναλώσει περισσότερους υδατάνθρακες και οι αποθήκες γλυκογόνου αναπληρωθούν, είναι πιθανό να δει προσωρινή αύξηση βάρους.
Εκτός από την απώλεια υγρών μέσω του ιδρώτα, το σώμα αποβάλλει ούρα και άλλες ουσίες, ιδιαίτερα μετά το πρωινό ξύπνημα. Αυτή η διαδικασία είναι ένας από τους λόγους που πολλοί άνθρωποι ζυγίζονται λιγότερο το πρωί.
«Αν έχετε φάει ή πιει κατά τη διάρκεια της ημέρας χωρίς να έχετε αποβάλει μέσω ούρων και κοπράνων, αυτά τα υγρά και τα στερεά παραμένουν στο σώμα και κάνουν τη ζυγαριά να αλλάζει αρκετά κιλά σε ορισμένες στιγμές της ημέρας», εξηγεί η Τάμι Λακάτος Σέιμς.
Όπως η αποβολή άχρηστων ουσιών μπορεί να προκαλέσει προσωρινή μείωση βάρους, έτσι και η κατανάλωση φαγητού και υγρών οδηγεί σε προσωρινή αύξηση.
Για παράδειγμα, η κατανάλωση περίπου μισού λίτρου νερού μπορεί να αυξήσει προσωρινά την ένδειξη της ζυγαριάς κατά αντίστοιχο βάρος. Το βάρος από τις τροφές και τα υγρά παραμένει μέχρι το σώμα να ολοκληρώσει την πέψη, την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών και την αποβολή τους.
Το βάρος μπορεί επίσης να επηρεάζεται από την ποσότητα μυϊκής μάζας. Καθώς οι μύες περιέχουν μεγάλο ποσοστό νερού, οι άνθρωποι με περισσότερη μυϊκή μάζα μπορεί να βλέπουν μεγαλύτερες καθημερινές μεταβολές.
Η έντονη άσκηση μπορεί επίσης να προκαλέσει προσωρινές αλλαγές στα υγρά του σώματος, όπως συμβαίνει μετά από προπόνηση σε ζεστό περιβάλλον ή κατά τη διάρκεια ενός μαθήματος γιόγκα με υψηλή θερμοκρασία.
Όταν κάποιος ξεκινά ένα νέο πρόγραμμα άσκησης, το σώμα μπορεί να συγκρατήσει επιπλέον υγρά για να βοηθήσει στην αποκατάσταση μικρών φθορών στους μυς. Έτσι, είναι πιθανό το βάρος να αυξηθεί προσωρινά μέχρι να προσαρμοστεί ο οργανισμός.
Το προσωρινό φούσκωμα είναι συνηθισμένο, ιδιαίτερα μετά από ένα γεύμα με πολύ αλάτι. Η κατακράτηση υγρών μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ένδειξη της ζυγαριάς.
Ασθένειες που προκαλούν διάρροια, πυρετό ή εμετούς μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε απώλεια νερού και προσωρινή πτώση βάρους.
Αντίθετα, η κατακράτηση υγρών, γνωστή ως οίδημα, μπορεί να προκαλέσει αύξηση βάρους. Το οίδημα μπορεί να εμφανιστεί κατά την εγκυμοσύνη, πριν την περίοδο ή εξαιτίας ορισμένων παθήσεων που σχετίζονται με το ήπαρ, τα νεφρά ή την καρδιά. Ορισμένα φάρμακα, όπως τα στεροειδή και κάποια φάρμακα για την πίεση ή τον διαβήτη, μπορούν επίσης να προκαλέσουν πρήξιμο.
«Ένας τρόπος που μπορεί να προκαλέσει πολύ λιγότερο άγχος από τη ζύγιση είναι να παρατηρείτε πώς εφαρμόζουν τα ρούχα σας», λέει η Λίσσι Λακάτος. «Μπορεί να είναι πολύ ενθαρρυντικό όταν τα ρούχα γίνονται πιο άνετα, ενώ η ζυγαριά δεν το δείχνει πάντα».