Ως μόνιμη πραγματικότητα θεωρείται στην Ευρώπη πλέον η τηλεργασία η οποία αλλάζει ριζικά τον τρόπο που δουλεύουμε, το πού επιλέγουμε να ζήσουμε, αλλά και την ίδια την κουλτούρα των επιχειρήσεων.

Και ενώ στην Ελλάδα προσπαθούμε ακόμη να βρούμε τις ισορροπίες σε αυτό το νέο τοπίο, ένα μεγάλο ευρωπαϊκό πρόγραμμα, το WinWin4WorkLife, έρχεται να μας δείξει τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη, αλλά κυρίως, να κρούσει τον «κώδωνα του κινδύνου» για την ψυχική υγεία των ανθρώπων που εργάζονται υπό το καθεστώς της τηλεργασίας.

Μέσα από μια τεράστια συλλογή δεδομένων, η οποία περιλάμβανε από ερωτηματολόγια, μέχρι ημερολόγια καταγραφής χρόνου και εντοπισμό μέσω GPS, οι ερευνητές κατέγραψαν πώς η ευελιξία λύνει προβλήματα, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί νέα.

Ο χάρτης της τηλεργασίας στην Ευρώπη

Το ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα εστίασε την μελέτη του, τόσο σε εργαζόμενους, όσο και σε εργοδότες και μέσω συνεντεύξεων σε πέντε χώρες, εστίασε στις διαφορετικές «όψεις» της ευέλικτης εργασίας:

Τα ευρήματα δείχνουν ότι η Ευρώπη κινείται πλέον σε εντελώς νέους ρυθμούς, προσαρμόζοντας την τηλεργασία στις τοπικές ανάγκες.

Πιο συγκεκριμένα αποδείχθηκαν τα εξής:

• Στη Γερμανία, η τηλεργασία είναι πλέον η βασική διέξοδος για τους εργαζομένους που προσπαθούν να ξεφύγουν από την τεράστια στεγαστική πίεση και τα δυσθεώρητα ενοίκια του Μονάχου.
• Στην Πορτογαλία, η Λισαβόνα αλλάζει ραγδαία πρόσωπο, καθώς έχει μετατραπεί σε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα των ψηφιακών νομάδων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον αστικό ιστό.
• Στη Σλοβακία, το μοντέλο αυτό λειτουργεί ως «σωσίβιο» για την ύπαιθρο, συγκρατώντας τους νέους από το να μεταναστεύσουν μαζικά στα μεγάλα αστικά κέντρα (το γνωστό brain drain).
• Στη Φινλανδία, οι εργαζόμενοι μεταφέρουν τα γραφεία τους μόνιμα στα εξοχικά τους, δημιουργώντας μια τάση «πολυτοπικής» διαβίωσης.
• Στο Λουξεμβούργο, στήνονται «δορυφορικά γραφεία» προκειμένου να γλιτώνουν οι εργαζόμενοι τις εξαντλητικές καθημερινές διασυνοριακές μετακινήσεις.

Μπορείτε να δείτε όλη την έρευνα εδώ.

Ο σιωπηλός εχθρός του burnout και το δικαίωμα στην αποσύνδεση

Πίσω όμως από την άνεση του σπιτιού και την αποφυγή της κίνησης στους δρόμους, κρύβεται μια μεγάλη παγίδα. Καθώς η έρευνα προχωρά τώρα στη φάση της ανάλυσης, οι ερευνητές βρήκαν εξετάζοντας παραμέτρους όπως η παραγωγικότητα, η μοναξιά και οι ψηφιακές ανισότητες, μία πολύ ευαίσθητη παράμετρο: την ψυχική υγεία.

Τα όρια μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής έχουν θολώσει επικίνδυνα. Σε ανακοίνωσή τους οι ερευνητές του ευρωπαϊκού προγράμματος θέτουν το ζήτημα στην πραγματική του διάσταση, ειδικά όταν μιλάμε για περιόδους ανάπαυλας:

Καθώς βρισκόμαστε, ήδη στις θερινές διακοπές, όπως λένε: «ένα ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα: πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι ο χρόνος εκτός εργασίας σημαίνει πραγματικά ξεκούραση; Εστιάζουμε πλέον στο “Δικαίωμα στην Αποσύνδεση”, διερευνώντας πώς οι ρυθμίσεις της εξ αποστάσεως εργασίας επηρεάζουν την ικανότητα των εργαζομένων να θέτουν όρια, να προλαμβάνουν την επαγγελματική εξουθένωση (burnout) και να προστατεύουν την ευημερία τους. Είναι ζωτικής σημασίας να κατανοήσουμε πώς η τηλεργασία αλλάζει τα όρια μεταξύ της επαγγελματικής και της ιδιωτικής ζωής και γιατί η αποσύνδεση έχει τεράστια σημασία για την ψυχική υγεία. Πρέπει να βρούμε τις πρακτικές στρατηγικές που μπορούν να υιοθετήσουν εργαζόμενοι και οργανισμοί για να χτίσουν πιο υγιείς εργασιακές κουλτούρες», επισημαίνουν.

Το στοίχημα, λοιπόν, για την επόμενη μέρα δεν είναι αν θα συνεχίσουμε να δουλεύουμε από το σπίτι. Το ερώτημα είναι πώς αυτή η ευελιξία δεν θα μεταφραστεί σε μια μόνιμη, εξαντλητική διαθεσιμότητα.

Τι εξετάζουν πλέον οι ειδικοί για το μέλλον

Σύμφωνα με τα παραπάνω ευρωπαϊκά δεδομένα, η επόμενη μέρα της τηλεργασίας επικεντρώνεται σε άμεσα, πρακτικά ζητήματα. 

Αυτά είναι:

• Ισορροπία: Πώς μπορεί η τηλεργασία να αυξήσει την παραγωγικότητα, χωρίς να «σκοτώσει» την καινοτομία και χωρίς να απομονώσει τους εργαζομένους.
• Ανισότητες: Πώς θα γεφυρωθεί το χάσμα των ψηφιακών δεξιοτήτων ώστε να έχουν όλοι ίση πρόσβαση σε ευέλικτες μορφές εργασίας.

Ήδη έχει ξεκινήσει μια πανευρωπαϊκή έρευνα προοπτικής (Delphi Survey) για να προβλεφθεί η εικόνα της εργασίας τις επόμενες δεκαετίες και να διαμορφωθούν έγκαιρα οι απαραίτητες νομοθετικές πολιτικές που θα την καταστήσουν υγιή, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς.

Το πρόγραμμα φιλοδοξεί να χαρτογραφήσει πώς θα μοιάζει η τηλεργασία στην Ευρώπη το 2050, με στόχο να υπάρξουν πολιτικές που θα κάνουν το μέλλον της εργασίας βιώσιμο, χωρίς αποκλεισμούς και κυρίως, πιο ανθρώπινο.

To άρθρο Τηλεργασία: Ο αντίκτυπος στην ψυχική υγεία και το «δικαίωμα στην αποσύνδεση» – Τα προβλήματα που δημιουργεί δημοσιεύτηκε στο NewsIT .