Ο ήλιος για τους περισσότερους είναι συνδεδεμένος με το καλοκαίρι, τις διακοπές και την ξεγνοιασιά. Για τους δερματολόγους, όμως, αποτελεί και έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος — μιας νόσου που καταγράφει σταθερά αυξητικές τάσεις τα τελευταία χρόνια και στην Ελλάδα..

Τα στοιχεία του ΕΟΔΥ είναι ενδεικτικά: το 2020 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 1.313 νέες περιπτώσεις μελανώματος, ενώ το 2022 ανήλθαν σε 1.450. Σε παγκόσμιο επίπεδο, διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο περίπου 330.000 νέα περιστατικά μελανώματος, ενώ τα βασικοκυτταρικά και ακανθοκυτταρικά καρκινώματα ξεπερνούν τα 1,2 εκατομμύρια ετησίως.

Παρότι ο καρκίνος του δέρματος θεωρείται σε μεγάλο βαθμό ιάσιμος όταν διαγνωστεί έγκαιρα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι γύρω από την αντηλιακή προστασία εξακολουθούν να κυκλοφορούν μύθοι και λανθασμένες αντιλήψεις. Έτσι άλλωστε εξηγείται ότι αρκετοί υιοθετούν συνήθειες, οι οποίες – είτε λόγω άγνοιας, είτε ελλιπούς ενημέρωσης-   λειτουργούν ως παράγοντες κινδύνου για το δέρμα και, κατ’ επέκταση, για την υγεία.

Και όλα αυτά ενώ η ανάγκη πρόληψης είναι επιβεβλημένη σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου η ηλιοφάνεια διαρκεί μεγάλο μέρος του έτους και η έκθεση στον ήλιο αποτελεί κομμάτι της καθημερινότητας — όχι μόνο στις διακοπές ή στην παραλία, αλλά και στην πόλη, στη δουλειά, στη μετακίνηση….στην άσκηση.

Με αφορμή τα αυξημένα περιστατικά καρκίνου του δέρματος και την ανάγκη καλύτερης ενημέρωσης των πολιτών, η Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ) παραθέτει  (και) εφέτος χρήσιμες συμβουλές για την προστασία του δέρματος και των ματιών από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Στο πλαίσιο αυτό ο πρόεδρος της ΕΔΑΕ, Σωτήρης Θεοχάρης, εστιάζει ιδιαίτερα σε καθημερινές συνήθειες που πολλοί θεωρούν «αθώες», στην πράξη όμως είναι ιδιαίτερα βλαβερές : όπως  για παράδειγμα ότι  η επάλειψη με  αντηλιακό το πρωί  αρκεί για όλη την ημέρα,  ότι  η συννεφιά προστατεύει από την υπεριώδη ακτινοβολία ή ότι όσοι δεν καίγονται εύκολα δεν κινδυνεύουν.

Στους πιο συχνούς μύθους περιλαμβάνονται επίσης η αντίληψη ότι το αντηλιακό αφορά κυρίως τις γυναίκες, ότι το ήδη μαυρισμένο δέρμα δεν χρειάζεται προστασία ή ότι κατά τη διάρκεια του χειμώνα και των χειμερινών δραστηριοτήτων η χρήση του είναι περιττή.

«Το ότι δεν καίγεσαι, δεν σημαίνει ότι δεν βλάπτεσαι. Ο ήλιος “θυμάται” κάθε λεπτό που εκτέθηκες χωρίς προστασία. Το δέρμα σου, όμως, δεν μπορεί να το διορθώσει πάντα», σημειώνει ο κ. Θεοχάρης, επιχειρώντας να καταρρίψει μία από τις πιο διαδεδομένες παρανοήσεις γύρω από την έκθεση στον ήλιο.

Αναφορικά με τη βιταμίνη D, οι ειδικοί της Εταιρείας διευκρινίζουν ότι η σωστή αντηλιακή προστασία δεν αποκλείει τη σύνθεσή της από τον οργανισμό. Όπως υπογραμμίζουν, το ζητούμενο δεν είναι η αποφυγή του ήλιου, αλλά η ασφαλής έκθεση, με μέτρο, ενημέρωση και παρακολούθηση.

Και επιμένουν ότι ο ετήσιος προληπτικός έλεγχος σπίλων και δέρματος δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κάτι «προαιρετικό», αλλά ως μέρος της βασικής φροντίδας της υγείας — ιδιαίτερα για άτομα με ανοιχτό φωτότυπο, πολλούς σπίλους, ιστορικό εγκαυμάτων ή αυξημένη έκθεση στον ήλιο.

Οι 8 συνήθειες που αυξάνουν τον κίνδυνο

• Η χρήση αντηλιακού μόνο μία φορά μέσα στην ημέρα — συνήθως το πρωί — χωρίς επανάληψη της εφαρμογής.
• Η μη χρήση αντηλιακού όταν έχει συννεφιά ή όταν η έκθεση στον ήλιο γίνεται στην πόλη και όχι στην παραλία.
• Η αντίληψη ότι η χρήση αντηλιακού αποτελεί… «γυναικεία συνήθεια».
• Η διακοπή της αντηλιακής προστασίας επειδή το δέρμα έχει ήδη μαυρίσει.
• Η πεποίθηση ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία δεν χρειάζονται αντηλιακή προστασία επειδή το δέρμα τους έχει «αποκτήσει αντοχή».
• Η μη χρήση αντηλιακού τον χειμώνα, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια χειμερινών αθλημάτων και δραστηριοτήτων στο βουνό.
• Η αποφυγή αντηλιακού λόγω της λανθασμένης αντίληψης ότι όσοι «δεν καίγονται εύκολα» δεν κινδυνεύουν από την ηλιακή ακτινοβολία.
• Η αποφυγή αντηλιακού με την αιτιολογία ότι εμποδίζει τη σύνθεση της βιταμίνης D — κάτι που οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι δεν ισχύει.

Οι χρυσοί κανόνες της ηλιοπροστασίας

• Αποφεύγουμε την υπερβολική έκθεση στον ήλιο.
• Προτιμούμε την σκιά και την μη έκθεση τις ώρες 11π.μ. – 4μ.μ.

Φοράμε:

• προστατευτικά ρούχα, κατά προτίμηση σκουρόχρωμες μακρυμάνικες μπλούζες
• Πλατύγυρο καπέλο
• Γυαλιά ηλίου με UV προστασία.
• Αντηλιακό, με υψηλό δείκτη προστασίας UVA – UVB (SPF>30).

Το αντηλιακό πρέπει να:

• Έχει δείκτη αντηλιακής προστασίας (SPF) τουλάχιστον 30 (καλύτερα 50 για έντονη έκθεση).
• Παρέχει προστασία ευρέως φάσματος (UVA + UVB).
• Είναι ανθεκτικό στο νερό και τον ιδρώτα.
• Εφαρμόζεται 20 λεπτά πριν από την έκθεση στον ήλιο.
• Τοποθετείται στο εκτεθειμένο δέρμα κάθε2 ώρες ή μετά από εφίδρωση/κολύμπι.
• Επιλέγεται (κρέμα –γαλάκτωμα – spay) με βάση τον τύπο του δέρματος του υποψηφίου (ξηρό –μεικτό – λιπαρό)
• Χρησιμοποιείται 365 μέρες το χρόνο– όχι μόνο το καλοκαίρι