Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια αυξανόμενη απειλή από χρόνιες παθήσεις του ήπατος, σύμφωνα με νέα σειρά επιστημονικών δημοσιεύσεων που παρουσιάζεται στο περιοδικό The Lancet Regional Health – Europe. Η ανησυχητική αυτή εικόνα αναδεικνύει την ανάγκη για πιο συντονισμένες πολιτικές δημόσιας υγείας σε ολόκληρη την ήπειρο.

Η σειρά, που περιλαμβάνει τέσσερα άρθρα και συνοδευτικούς σχολιασμούς, συγκεντρώνει τη δουλειά περισσότερων από 75 επιστημόνων από 30 χώρες. Τον συντονισμό είχε το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης (ISGlobal), το οποίο επισημαίνει ότι η χρόνια ηπατική νόσος προκαλεί σημαντικό αριθμό πρόωρων ασθενειών και θανάτων στην Ευρώπη.

Η νόσος επηρεάζει δυσανάλογα τους άνδρες και τις κοινωνικά ευάλωτες ομάδες, αποτελώντας πλέον τη δεύτερη σημαντικότερη αιτία απώλειας ετών εργασιακής ζωής στην ήπειρο μετά την ισχαιμική καρδιοπάθεια. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η μεταβολική ηπατική νόσος αλλάζει ραγδαία το τοπίο της ηπατικής υγείας, καθώς ένας στους τρεις πολίτες στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο πάσχει από μεταβολικά σχετιζόμενη στεατωτική νόσο του ήπατος (MASLD), που αποτελεί πλέον κύρια αιτία καρκίνου του ήπατος.

Η Ευρώπη καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά κατανάλωσης αλκοόλ ανά κάτοικο παγκοσμίως, με συχνά επεισόδια έντονης κατανάλωσης και χαμηλά ποσοστά αποχής. Ο συνδυασμός αλκοόλ, παχυσαρκίας και άλλων παραγόντων κινδύνου οδηγεί σε αυξημένα περιστατικά ηπατικής νόσου τελικού σταδίου και καρκίνου του ήπατος. Το αλκοόλ εκτιμάται ότι ευθύνεται για περίπου το 40% των 287.000 πρόωρων θανάτων που σχετίζονται με το ήπαρ κάθε χρόνο στην Ευρώπη.

Οι χρόνιες ηπατικές παθήσεις πλήττουν ιδιαίτερα τον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας. Οι θάνατοι από ασθένειες που σχετίζονται με το αλκοόλ ή από μη διαγνωσμένη ιογενή ηπατίτιδα συμβαίνουν δεκαετίες νωρίτερα σε σχέση με άλλες χρόνιες παθήσεις. Οι ηπατίτιδες Β και C ευθύνονται για πάνω από το 85% των σχεδόν 57.000 ετήσιων θανάτων που συνδέονται με HIV, φυματίωση και ιογενείς ηπατίτιδες στην ΕΕ και τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.

Ανάγκη για νέες πολιτικές δημόσιας υγείας

«Η Ευρώπη χρειάζεται έναν διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης», τονίζει ο Τζέφρι Λάζαρους, καθηγητής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας και Πολιτικής Υγείας του City University of New York, επικεφαλής της ομάδας Δημόσιας Υγείας για το Ήπαρ στο ISGlobal και πρόεδρος της σειράς του Lancet Europe. Όπως υπογραμμίζει, «όταν μιλάμε για υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, αλκοολούχα ποτά και ανθυγιεινές συνήθειες, μιλάμε ουσιαστικά για κίνδυνο ηπατικής νόσου».

Ο ίδιος προσθέτει ότι «πρέπει να αλλάξει και η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας», εξηγώντας πως «δεν έχει νόημα να εξετάζονται οι πολίτες για αρτηριακή πίεση, χοληστερόλη και βάρος, αλλά όχι για ηπατική ίνωση».

Έγκαιρη διάγνωση και στρατηγική πρόληψης

Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι εκατομμύρια άνθρωποι με χρόνια ηπατική νόσο παραμένουν αδιάγνωστοι. Η έγκαιρη διάγνωση μέσω της πρωτοβάθμιας φροντίδας και των κοινοτικών υπηρεσιών, με χρήση εξετάσεων και μη επεμβατικών μεθόδων, θα μπορούσε να αποτρέψει την εξέλιξη σε ίνωση, κίρρωση, καρκίνο του ήπατος και πρόωρο θάνατο.

Μεταξύ των προτάσεων της σειράς περιλαμβάνονται η ενσωμάτωση της ηπατικής υγείας στις στρατηγικές πρόληψης μη μεταδοτικών νοσημάτων και καρκίνου, η ευθυγράμμιση των πολιτικών για το ήπαρ με εκείνες για τον διαβήτη, την παχυσαρκία, το αλκοόλ και τις καρδιαγγειακές παθήσεις, καθώς και η ενίσχυση των συστημάτων επιτήρησης και πρόσβασης σε θεραπεία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εφαρμογή αυστηρότερων πολιτικών για το αλκοόλ και στην αντιμετώπιση του κοινωνικού στίγματος που συνοδεύει τις ηπατικές ασθένειες.

Εδώ διαθέσιμη ολόκληρη η μελέτη: https://www.thelancet.com/series-do/chronic-liver-disease