Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής αποτελεί σήμερα έναν από τους πιο δυναμικούς και τεκμηριωμένους τομείς της σύγχρονης ιατρικής. Με βάση σημαντικά επιστημονικά δεδομένα των τελευταίων ετών η σωματική άσκηση, η διατροφή, o ύπνος και η διαχείριση του στρες αποτελούν τους τέσσερις βασικούς πυλώνες για μια ζωή ελεύθερη καρδιαγγειακών επεισοδίων.

Η φυσική δραστηριότητα αναδεικνύεται ως ο σημαντικότερος παράγοντας πρόληψης. Μεγάλη μετα-ανάλυση έδειξε ότι η καλή καρδιοαναπνευστική φυσική κατάσταση μειώνει δραστικά τον κίνδυνο καρδιαγγειακής και συνολικής θνησιμότητας, ανεξάρτητα από το σωματικό βάρος.

Με απλά λόγια, ένα άτομο με παραπάνω κιλά αλλά καλή φυσική κατάσταση έχει παρόμοιο προσδόκιμο ζωής με ένα φυσιολογικού βάρους άτομο που γυμνάζεται. Αντίθετα, η κακή φυσική κατάσταση διπλασιάζει ή και τριπλασιάζει τον κίνδυνο θανάτου.

Η άσκηση συνδέεται επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου: άτομα με υψηλά επίπεδα καθημερινής δραστηριότητας είχαν έως και 26% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Εντυπωσιακά είναι και τα δεδομένα σε ασθενείς με καρκίνο παχέος εντέρου, όπου οργανωμένο πρόγραμμα άσκησης βελτίωσε σημαντικά τόσο την επιβίωση χωρίς νόσο όσο και τη συνολική επιβίωση.

Τέλος, μελέτες δείχνουν ότι η άσκηση προστατεύει και τη γνωστική λειτουργία, επιβραδύνοντας τη νοητική έκπτωση σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.

Η σύγχρονη διατροφή, ιδιαίτερα στις δυτικές κοινωνίες, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα: έτοιμα γεύματα, σνακ, αναψυκτικά και προϊόντα με πολλά πρόσθετα. Μελέτες δείχνουν ότι η αυξημένη κατανάλωσή τους σχετίζεται με έως και 50% μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιαγγειακού θανάτου, αυξημένο κίνδυνο διαβήτη, κατάθλιψης, άγχους και συνολικής θνησιμότητας.

Αντίθετα, διατροφικά πρότυπα όπως η μεσογειακή δίαιτα συνδέονται με καλύτερη εγκεφαλική υγεία και μειωμένους δείκτες φλεγμονής.

Ο ανεπαρκής ύπνος αποτελεί σοβαρό παράγοντα κινδύνου. Υπνος κάτω από 6-7 ώρες σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο διαβήτη, υπέρτασης, καρδιοπάθειας, παχυσαρκίας, άγχους και αυξημένης θνησιμότητας.

Τα επίπεδα στρες αυξάνονται παγκοσμίως, με σοβαρές συνέπειες για την καρδιαγγειακή υγεία. Εργασιακό στρες και αίσθημα αδικίας διπλασιάζουν σχεδόν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Παράλληλα, η κοινωνική απομόνωση αυξάνει τη θνησιμότητα κατά περίπου 33%, επιβεβαιώνοντας ότι οι ανθρώπινες σχέσεις είναι ζωτικής σημασίας.

Με βάση τα ανωτέρω, η επιστήμη είναι ξεκάθαρη: περισσότερη κίνηση, μη επεξεργασμένα τρόφιμα, επαρκής ύπνος και ανθρώπινη διασύνδεση και επικοινωνία  μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά την υγεία και τη μακροζωία. Οι αλλαγές αυτές μπορούν να ξεκινήσουν σήμερα για όλους.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών