Τα κράτη μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) αποφάσισαν, μετά από σειρά επαφών στη Γενεύη, να παρατείνουν τις διαπραγματεύσεις για το παράρτημα σχετικά με την Πρόσβαση σε Παθογόνα και την Κατανομή Οφελών (PABS), στο πλαίσιο της Συμφωνίας Πανδημίας του ΠΟΥ. Οι συνομιλίες θα συνεχιστούν στα τέλη Απριλίου, ενόψει της εξέτασής τους από την Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας (WHA) τον Μάιο.

Η απόφαση να επαναληφθούν οι διαπραγματεύσεις από τις 27 Απριλίου έως την 1η Μαΐου, με άτυπες ενδιάμεσες συζητήσεις, αποτυπώνει τη δέσμευση των κρατών μελών να ολοκληρώσουν το παράρτημα PABS, το οποίο θεωρείται κομβικό στοιχείο της Συμφωνίας Πανδημίας.

Η Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας είχε εγκρίνει τη Συμφωνία Πανδημίας το προηγούμενο έτος, με σκοπό να αντιμετωπιστούν τα κενά που ανέδειξε η πανδημία του COVID-19 και να ενισχυθεί η διεθνής συνεργασία και ισότητα στην πρόληψη, την ετοιμότητα και την απόκριση σε μελλοντικές υγειονομικές κρίσεις.

«Το σύστημα Πρόσβασης σε Παθογόνα και Κατανομή Οφελών βρίσκεται στον πυρήνα της Συμφωνίας Πανδημίας του ΠΟΥ και ευχαριστώ τα κράτη μέλη για τη δέσμευσή τους να το υλοποιήσουν», δήλωσε ο Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ. «Καλώ όλες τις αντιπροσωπείες να πιστέψουν στη δύναμη της εμπιστοσύνης — εμπιστοσύνη μεταξύ τους, στους θεσμούς μας και στην κοινή μας ικανότητα να υπερβούμε τις διαφορές για το δημόσιο συμφέρον, την αλληλεγγύη και την ισότητα».

Στόχος και περιεχόμενο του παραρτήματος PABS

Το παράρτημα PABS στοχεύει στη διασφάλιση της ταχείας ανταλλαγής παθογόνων με πανδημικό δυναμικό και της δίκαιης κατανομής των οφελών που προκύπτουν από τη χρήση τους, όπως εμβόλια, διαγνωστικά μέσα και θεραπείες.

«Οι διαπραγματευτές των κρατών μελών εργάζονται εντατικά για την επίτευξη ενός φιλόδοξου και δίκαιου παραρτήματος PABS, έτοιμου προς υιοθέτηση στη Συνέλευση Υγείας τον Μάιο», ανέφερε ο συμπρόεδρος του Γραφείου της Διακυβερνητικής Ομάδας Εργασίας, Πρέσβης Tovar da Silva Nunes από τη Βραζιλία.

Κατά την προηγούμενη εβδομάδα, τα κράτη μέλη συμμετείχαν σε εντατικές διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο της Διακυβερνητικής Ομάδας Εργασίας για τη Συμφωνία Πανδημίας. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν σε κρίσιμα ζητήματα, όπως ο ορισμός και η κατανομή των οφελών από την ανταλλαγή παθογόνων, η φύση των συμβατικών συμφωνιών που θα στηρίζουν το σύστημα PABS και οι μηχανισμοί διακυβέρνησης που θα εγγυώνται τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητά του.

«Με λιγότερο από δύο μήνες μέχρι τη Συνέλευση Υγείας τον Μάιο, χαιρετίζω τη δέσμευση των κρατών μελών για την επίτευξη συναίνεσης στα εκκρεμή ζητήματα», σημείωσε ο συμπρόεδρος του Γραφείου IGWG, Matthew Harpur από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η σημασία της δίκαιης πρόσβασης

Τα κράτη μέλη αναγνώρισαν την εποικοδομητική πρόοδο των συνομιλιών, υπογραμμίζοντας ότι απαιτείται επιπλέον χρόνος για την ολοκλήρωση του κειμένου και την επίτευξη συμφωνίας στα εκκρεμή θέματα. Παράλληλα, επανέλαβαν τη δέσμευσή τους στις αρχές της αλληλεγγύης, της πολυμέρειας και του κοινού στόχου για έναν ασφαλέστερο και δικαιότερο κόσμο απέναντι σε μελλοντικές πανδημίες.

Με απλά λόγια, τα κράτη μέλη του ΠΟΥ επιδιώκουν να θεσπίσουν ένα σύστημα που θα καθορίζει πώς θα γίνεται η ανταλλαγή επικίνδυνων παθογόνων — όπως ιών με πιθανότητα πανδημίας — και πώς θα διανέμονται δίκαια τα οφέλη που προκύπτουν από τη χρήση τους, όπως εμβόλια και θεραπείες.

Η ανάγκη για μια τέτοια συμφωνία προέκυψε από τις ανισότητες που αποκαλύφθηκαν κατά την πανδημία του COVID-19, όταν πολλές χώρες μοιράστηκαν επιστημονικά δεδομένα και δείγματα, αλλά δεν είχαν ισότιμη πρόσβαση στα εμβόλια, καθώς οι πλουσιότερες χώρες εξασφάλισαν πρώτες τις μεγαλύτερες ποσότητες.

Οι προκλήσεις των διαπραγματεύσεων

Παρά τη συμφωνία ως προς τη σημασία του συστήματος, οι διαπραγματεύσεις καθυστερούν λόγω διαφωνιών σχετικά με το εύρος των οφελών που πρέπει να επιστρέφονται στις χώρες που μοιράζονται παθογόνα, τον τρόπο κατανομής των εμβολίων, την εποπτεία του συστήματος και το εάν οι κανόνες θα είναι δεσμευτικοί ή πιο ευέλικτοι.

Η επίτευξη συναίνεσης θεωρείται κρίσιμη για τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού μηχανισμού που θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών και θα εξασφαλίσει δίκαιη πρόσβαση στα μέσα αντιμετώπισης μελλοντικών πανδημιών.